Category Archives: नेपाली

।।ओ३म्।।

विजया दशमी समस्त प्राणीहरुको लागि सुखदायी र कल्याणकारक बनोस्..

Untitled

-श्याम कुमार आर्य

झुट, छल-कपट, धोका र बेइमानी द्वारा हामी अर्कोलाई जित्न सक्दछौं, यो चतुराई हो। तर सत्य, ईमानदारी, नम्रता, सेवा, दया र परोपकार जस्ता कार्य बाट पनि अरुको मन जित्न सक्नुहुन्छ, यो बुद्धिमत्ता हो । तपाईं बिचार गर्नुहोस्, यी दुई पक्षमा कुन चाही पक्ष अधिक उत्कृष्ट होला ? साथै आउदै गरेको विजया दशमी (बडा-दशैं)को समस्त नेपाली परिवारलाई हार्दिक शुभकामना ब्यक्त गर्दछु!

दशैं कसैको दशा नबनोस, सबैको कल्याणकारी होस, एक प्राणीले अर्को प्राणीको प्राण लिएर कसैले पनि दशैं नमनाउनुस्। नयाँ कपडा लाउन पाउने, मावल जान पाउने, दिदी-भिनाजु आउने, दशैं भरि काम गर्नु नपर्ने, रोजेको खान पाउने, बहुतै रमाईलो गर्ने पाउने बालक देखि नै उल्लासपूर्ण लाग्ने दशैं-तिहार कहिले आउँछ भनेर आमालाई दिनका दिन सोध्ने त्यो अतित फेरी वापस त हुँदैन होला तर पनि मनमा उत्सव चाहिं उतिकै हुँदो रहेछ ।

विजया दशमीको २५ दिन पहिले देखी विजया दशमिको ५ दिन पछि अर्थात् पुर्णिमा को दिन सम्म प्रत्येक दिन यज्ञ गर्नाले पृथ्वी को पर्यावरण शुद्ध भएर संसारका प्राणीहरु रोग मुक्त हुन्छन, यज्ञ गर्नेलाई पारलौकिक फल मिल्छ, अन्न उब्जनी, फलफुल आदि वनस्पति आदिको वृद्धि हुन्छ, संसारमा शान्तिको वातावरण सृजना हुन्छ, सबको बुद्धि सकारात्मक हुन्छ, सबैको प्रगति हुन्छ, राष्ट्रको हित हुन्छ, वर्षा शुद्ध वर्षिन्छ, समस्त प्राणीहरु सुखी रहन्छन् । यो धर्ति स्वर्ग बन्दछ । यसको बिपरित गरे ठिक उसै प्रकार बिपरित फल मिल्दछ।

ईश्वरले सबैको कल्याण गरुन, प्रत्येक प्राणी सुखि रहुन, मन मस्तिष्क तथा हृदय सबको श्रेष्ठ बनोस, कोहि गरिब नहुन, कोहि दु:खी नहुन, सबको मनुष्य आयु यथावत रहोस । दुर्गा-देवी ईश्वरको गुणवाचक नाम हो र ईश्वरले सबैलाई सफल एवं विजयी बनाउने, फेरी पनि नेपाली हरुको महान चाडपर्व वियजी दशमीको धेरै-धेरै शुभकामना !

संसारमा जे हुन्छ, के त्यो ईश्वरको इच्छा अनुसार हुन्छ ?

ओ३म्..!

“प्रत्यक प्राणीको आयु निश्चित हुन्छ। हरेक जीव ले जो कार्य गर्छ, त्यो ईश्वराधीन हुन्छ। ईश्वर को ईच्छा बिना त धुलोको कण पनि उड्न सक्दैन। र एउटा पात पनि हल्लिन सक्दैन।”

हामीहरु प्रायः दैनिक रुपमा यस्तै कुरा सुन्ने गर्छौं। आज भोलि सत्संग का नाउमा तथाकथित् गुरुहरुको व्यापारिक-प्रवचनमा पनि यस्तै कुरो पटक-पटक दोहोरिने गर्छ। र हामि मख्ख परेर केवल सुन्ने मात्र गर्छौं।

सत्यता केहो भने कतिपय यस्ता कुरा त परमात्मा को अन्ध-श्रद्दा र अतिरेकमा भनिन्छ, जो साधारण व्यक्ति ले सुन्छ र राम्रो पनि मान्छ र ठिक पनि। तर यस्तो कुरो सिद्धान्ततः गलत सावित हुन्छ। परमात्माको ईच्छा बिना केहि पनि हुन सक्दैन, हामि एक पाइला पनि चल्न सक्दैनौं भन्नु नितान्त वेद बिरुद्ध छ। यदि यो मान्न लाग्ने हो भने जीव को कर्मफल-सिद्धान्त खण्डित हुन्छ। किनकि जो यो संसार मा भईरहेको छ, त्यो परमात्मा को ईच्छाले हुन्छ र जसको ईच्छाले कर्म हुन्छ त्यसको सुभाशुभ फल पनि त्यसैलाई मिल्छ। अर्थात्, सब कर्म को फल ईश्वर ले भोग्नु पर्ने भो !! यस्तो कदापि हैन र हुन्न पनि। जो कर्म जीवात्मा ले गर्छ, त्यो आफ्नो ईच्छाले गर्छ। परमात्मा को ईच्छाले  होइन। जीव कर्म गर्नमा स्वतन्त्र छ, त्यसैले कर्मको फल पनि जीवात्मा ले नै भोग्छ। नत्र उपरोक्त सिद्धान्त अनुसार चल्ने हो भने त संसार मा जो अन्याय भैरहेको छ, मार-पिट, काट-मार, हत्या-हिंसा, चोरि-डकैति र अपमान आदि हुने गर्छ, त्यसको दण्ड पनि कसैलाई नहुनु पर्ने हो। किनकि जसले यी कर्म गर्छ त्यो गर्न विवश छ। तर यस्तो पदापी हुन्न अर्थात अपराधीलाई दण्ड दिईन्छ। त्यसैले सबै कर्म परमात्माको ईच्छा अनुसार हुन्छ भन्नु गलत हो र अविद्याको परिणाम हो। अस्तु…

नमस्ते..!
प्रेम आर्य

(दोहा, कतार बाट )

आर्य समाज हिन्दु बिगारक होइन हिन्दु सुधारक हो ।

।।ओ३म।।
आर्य समाज हिन्दु बिगारक होइन हिन्दु सुधारक हो ।
झुठो प्रचार गरेर धर्मको सत्यनाश गर्दै ब्रह्मलुट मचाऊने तानाशाहा प्रविदीको अन्त्य गर्दै राष्ट्र तथा सनातन धर्मको रक्षा गर्न प्रमुख काम आर्य समाजको रहेको छ । धर्म त जो हो त्यो “वेद” धर्म तपाई हामी सबैले नै मानी राखेका नै छौ ।
हिन्दु सभ्यताको प्रपोगण्डा बैश्य, सुद्र, क्षत्री तथा स्त्रीले बेद पढ्नु हुदैन । बाहुनको छोरो सुंगुरको मासु सँग रक्सी टन्न पिएर बाटोमा हल्लिन्दै हिडे पनि बाहुन उचा जाती को रे तर एऊटा लिम्बुको छोरो वेद जान्दछ सातविक भोजन लिंदछ नियम पालन गर्दछ तर उसैले छोएको चाही त्यही मुत् पिउने पोप हरु लाई नचल्ने रे यस्ता यस्ता कुरीति हरु हटाऊन अग्रगामी स्थान चुम्नेवला हो आर्य समाज । झन राणा कालमा त वेद पढ्ने लाई देश निकाल देखी फाँसी सम्म लगाउन भ्याए इ पोप हरुले अब अहीले आएर आर्य समाज हिन्दु बिरोधी त हिन्दु राष्ट्र बिरोधी भनेर घोषित सम्म गर्न भ्याएछन । कतै अोडार मुनी ढुंगो राखेर इश्वर यिनै हुन भन्दै दक्षिणा शोर्ने काम मा बाधा त आऊदैन ? भन्ने भय त्रास त उत्पन्न भइ नै हाल्छ नी प्रपोगण्डा का पोप हरु लाई ।

सारा नेपाली एक हौ वेद मार्ग तिर लागै श्रेष्ठ समाजको निमाण गरौ शान्तिको बिगुल फुकै विश्वका मानीस हरुले शान्ति प्रतित् गर्न हाम्रो मुलुकमा शरण परुन सबै नेपाली वेद ज्ञान द्वारा श्रेष्ठ बन्दै राष्ट्रको आर्थिक स्थितीको उन्नती गर्दै सब तनमनका धनी बनि राष्ट्रबादी बनौ असत्य पाखण्डबाद त्यागै सत्य को मानै माता पिता भगवान हुन सदैव श्रद्धा गरौ बृद्धाश्रम बन्द गरौ सयम बसी अनार्थलय बन्द गरौ संस्कृती भाषाको स्कुलमा शन्तानलाई पढाऊ जब एक भाषा (संस्कृत) एक धर्म (वेद) एक निती (वेद निती) सबैले स्विकार गरे स्वर्ग हाम्रो नेपाल स्वर्ग समान हुनेछ त्यसैले आर्यसमाज आवहान गर्दछ वेद मार्ग तिर फर्कै ।

हे नेपाली बन्धु हो ! हामी सबै ऋषिमुनीका शन्तान है कोही सानो र ठुलो छैन भेद र भाव छैन सबै समान छौ , यो धर्ती समस्त प्राणी हरुको निम्ती ईश्वरले हामी सबैलाई मुफत् मा प्रधान गरेको हो र यो ईश्वरीया गुणलाई मात्र धन्यवाद दिऊ यती नै पर्यप्त छ ऊस् ईश्वर लाई ।

फेरी पनी आर्य समाज आवहान गर्दछ वेद मार्ग तर्फ लौंट जाऊ ईश्वरको सम्बिधान नै उच्चा कोटी को हो उसैलाई मानै वही सुख शान्ती सामृद्धी पुर्ण छ । फर्कैं वेद मार्ग तिर फर्कैं हे नेपाली ऋषिका शन्तान हरु हो !!!

  • श्याम कुमार आर्य

वेद पाठ: ऋग्वेद- १/३/१० (भाग-१)

ओ३म्..

पावका नः सरस्वती वाजेभिर्वाजिनीवती।

यज्ञं वष्टु धियावसुः ॥ (ऋग्वेद: १/३/१०)

शाब्दिक अर्थ:

अन्वय: सरस्वती नः पावका। वाजेभिर् वाजिनी-वती। धिया-वसुः यज्ञं वष्टु।

लौकिक अर्थ: देवी सरस्वतीले हामीलाई पवित्र गर्दछिन्। अन्न या बल द्वारा, अन्नमयी या बलमयी अथवा उषा द्वारा उषामयी हुन् उनि। कर्म द्वारा प्रज्ञा द्वारा वसुमती अर्थात् कर्म रुपी धन द्वारा कुशलिनी या बुद्धि रुपी धन द्वारा बुद्धिमती उनले हाम्रो यज्ञको अभिलाषा राखुन्।

प्रामाणिक अर्थ:

सरस्वती: देवी सरस्वती। सरस्वती ‘सरस्’ शब्द बाट ‘मतुप्’ प्रत्यय र ‘ङीप्’ प्रत्ययका साथ् निष्पादित् हुन्छ। यसका दुई अर्थ हुन्छन् – एक ‘वाणी’ र अर्को ‘ज्ञानकी अधिष्ठात्री देवी’। ‘वाणी’ अर्थमा यसको व्युत्पत्ति यस्तो हुन्छ- सरसः अर्थात् प्रशंसिताः ज्ञानादयो गुणाः विद्यन्ते यस्यां सा सर्वविद्या-प्रापिका वाक्। यसको अर्थ यस्तो हुन्छ- ज्ञान-विज्ञानादि प्रशंसित गुण जसमा विद्यमान रहन्छन्, तिनै सर्वविद्या प्रदान गर्ने वाणी नै ‘सरस्वती’ हुन्।

‘ज्ञानकी अधिष्ठात्री’ अर्थमा यसको अर्को व्युत्पत्ति यस्तो हुन्छ – सरन्ति अर्थात् प्राप्नुवन्ति सर्वाः विद्याः यया सा। यसको अर्थ यस्तो हुन्छ – जुन शक्ति द्वारा समस्त विद्याको प्राप्ति हुन्छ, त्यहि ब्राह्मी शक्ति नै ज्ञानकी अधिष्ठात्री देवी ‘सरस्वती’ हुन्।

सम्पूर्ण वैदिक वाङ्मयमा केवल एक परमात्मा नै प्रतिपाद्य बिषय हो। गीताको ब्रह्मार्पणं ब्रह्मा-हविः (गीता:४/२४) न्यायको दृष्टिले त्यहि उपास्य र त्यहि नै सर्वाधार हो। वाणीको रुपमा होस् या ज्ञानकी अधिष्ठात्री देवीको रुपमा होस्, त्यहि परमपिता यहाँ स्तुत्य छ। अब यसको अर्थ यहि निस्कन्छ कि चराचर जगतमा व्यक्त तथा अव्यक्त रुपमा विद्यमान एक मात्र परम शक्ति देवी सरस्वती हुन्। यस शक्तिलाई अगाडी अर्थ प्रधान शास्त्र-पुराण, इतिहास आदिमा ऐन्द्री, माहेश्वरि, चैन्द्रि, वैष्णवी आदि नामले नामित गरिएको छ।

नः पावका : हामीलाई पवित्र गर्दछिन्।‘हामीलाई, हाम्रा या हाम्रा लागि’ आदि वैदिक साहित्यको प्रयोग केवल ति व्यक्तिहरुको लागि हो जुन अध्यात्मिक साधनामा रत छन्, जसलाई उस् माहेश्वरी र ब्रह्मी शक्ति प्राप्त गर्नु छ। जो जन्म-मृत्युको चक्रलाई अतिक्रमण गरेर शाश्वत आनन्द चाहने साधक छन्। त्यस्तो शक्तिले हामीलाई पापबाट, मलिनताबाट, दुर्भावनाबाट र दुर्व्यसनबाट पवित्र गर्दछ। जन्म-मृत्यु, जरा-व्याधि र दुःख-दोष आदि मलिनताबाट हामीलाई निकालेर हमेशाको लागि शुद्ध, पूत, भव्य र दिव्य स्वरूप प्रदान गर्दछ। हामीले हेर्दा-हेर्दै अनेकौं साधकहरुलाई पवित्र गरिसकेकी उनै सरस्वतीले अब हामीलाई पनि पवित्र गरुन्। किनकि अनेकौं मलिनताबाट हिड्दा हिड्दै हामीले उस् आनन्दलाई ‘पवित्रता मै विद्यमान छ’ भनेर खोजि सक्यौं। त्यसैले पवित्रकी प्रतिमूर्ति देवी सरस्वतीलाई हामि निक्कै आतुर भएर पुकार्दै छौं कि हे देवी ! तिमिले हामीलाई आफ्नो उस् पवित्रताबाट पवित्र अन्तःकरण भएको बनाइदेऊ।

वाजेभिः वाजिनि-वती : अन्न या बल द्वारा अन्नमयी या बलमयी अथवा उषा द्वारा उषामयी हुन् उनि। उनि ऐन्द्री शक्ति पार्थिव अन्नको रुपमा प्रकट भैरहेकी छिन्। पार्थिव अन्न तीन किसिमका हुन्छन्, तिहुन  – १) फल पाकेपछि मर्ने औषधियुक्त अन्न जसमा धान, गहुँ, जौ, मकै, कोदो, माष, मुसुरो, मुगी.. आदि। २) अनवरत फल दिने र ऋतु अनुसार फल्ने वानस्पतिक अन्न जसमा आँप अम्बा, स्याउ, सुन्तला, आदि । ३) तरल पेय रुपक अन्न जसमा जल, रस, दुध, घिउ, र तेल आदिलाई ग्रहण गर्न सकिन्छ। यी त्रिविध अन्नहरुलाई पल्लवित गरेर यीनमा रस-रुप-गन्धको रुपमा व्यक्त हुने हाम्री ति चिर आकांक्षित देवी नै सरस्वती हुन्।

ति ऐन्द्री शक्ति समस्त बल, प्रकाश, ज्योति र सामर्थ्यले युक्त छिन्। उनि अरबौं सूर्यलाई चम्काउने र ति सूर्यमा उतप्त-वायु जस्ता पदार्थका रुपमा व्यक्त पनि हुन्छिन्।

अथवा देवी सरस्वती उषाकी प्रतिक-धर्मिणी हुन्। प्रतिदिन समस्त सौम्य, शान्त, मृदु, मधुर तथा सन्तोष गुण धारण गरेर हाम्री धरतीमा नवविवाहिता तरुणी सदृश देवी उषाको आगमन हुन्छ। अध्यात्म चिन्तनको लागि उषा-काललाई प्रशस्त मानिएको छ । अतः समस्त ज्ञान-विज्ञान-कर्म-उपासनाको वातावरण धारण गरेर अन्तर्मुखी साधकलाई अध्यात्म मार्ग तिर लैजाने देवी सरस्वती उषामयी छन् । अथवा मुक्ति जस्तै शाश्वत आनन्दको नाम उषा हो । यी सबबाट युक्त भएको कारणले शाश्वत आनन्दमयी, कल्याणमयी तथा शुभमयी ति देवी सरस्वती हाम्री उपास्या छिन् ।

धिया-वसु : उनि कर्म अथवा प्रज्ञा द्वारा वसुमती अर्थात्, कर्म रुपी धन द्वारा कर्म कुशलिनी या वुद्धि रुपी धन द्वारा बुद्धिमती हुन् । समस्त कर्म अर्थात् निर्माण, रचना, व्यवस्थापना र पर्यवेक्षण आदि असंख्य अति मानुष कार्य बाट ति देवी कार्य-कुशलिनी हुन् । यो धर्ति, यो आकाश, यो ध्युलोक, यो चन्द्रमा र नक्षत्र यी सबलाई उनले आफ्नो अनुपम कर्मनिपुणता बाट बनाएकी हुन् । यिनको कारिगरीको तुलना सृष्टिको कुनै पनि कुशल कारिगरी संग गर्न सकिन्न ।

ति देवी असंख्य प्राणिहरुको मस्तिष्कमा, बुद्धि-विवेकमा तथा चेतनाको रुपमा प्रकाशित भैरहेकी छिन् । हरेक प्राणीमा एक अलग चेतनामा व्यक्त भएको हुनाले यसको विविधता, बहुरुपता र नव-नवीनता सर्वत्र प्रसिद्धि प्राप्त भैरहेको छ ।

यज्ञं वष्टु : उनले हाम्रो यज्ञको अभिलाषा राखून् । विश्व एक यज्ञ हो । प्रकृतिको नैसर्गिक यज्ञ ऋत र सत्य रुपी साधनहरुले अनन्त अवधि देखि चली आइरहेको छ ।वेदले भन्दछ कि यी ज्ञान-विज्ञान, यी ग्रह-नक्षत्र, यी प्राणी समुदाय सबै यज्ञ बाट नै उत्पन्न भएर यज्ञ बाट नै प्राण धारण गरिरहेका छन् – यज्ञेन यज्ञम् अयजन्त देवास् तानि धर्माणि प्रथमानि आसन् (ऋ. १/१६४/५०): तस्माद् यज्ञात् सर्व-हुतः ऋचः सामानि यज्ञिरे (ऋ.१०/९०/८) यसको तात्पर्य- यज्ञको अर्थ हो एक प्रकारको सन्तुलन या शान्ति । जुन सन्तुलन या शान्तिको बलबाट आकाशमा असंख्य ग्रह-नक्षत्र विचरण गरिरहेका छन्, जसको बलमा सूर्य जस्ता अरबौं-खरबौं ग्रह-नक्षत्र अनन्त काल देखि प्रकाश, उष्मा, कण-विकिरण आदि क्रियाहरुको सृंखलाका साथ् सम्पादन गरिरहेका छन् । ठिक यस्तै प्रकारले हामी केहि साधक आफ्नो मन, वाणी र कर्मलाई एक गरेर मन, बुद्धि र चित्तलाई आयत्ताधीन गरेर तपाइको लागि कृतज्ञता, आभार तथा साधुवाद आदि व्यक्त गर्ने उद्देश्यले ‘कृतज्ञता-ज्ञापन रुपक यज्ञ’ अर्थात् क्रिया विशेषको अनुष्ठान गर्दै छौँ । कृपया हे देवी सरस्वती ! तपाईले हाम्रो यो तुच्छ निवेदनलाई, विनयलाई, आभार-प्रकटीकरणलाई या हाम्रा भावनाहरुलाई स्विकार गर्नुहोस् ।

लौकिक सृष्टिमा मातृशक्तिको निकट, ममता, प्रिती र करुणा आदि कैयौं मानवीय भावनाहरु विशेष रुपले देख्न सकिन्छ । अतः यहाँ जीव रुपी ऋषि मधुच्छन्दाले परमात्माको शक्तिको उपासना गरेर आफ्ना अभिव्यक्ति हरुलाई, आफ्ना मनोभाव हरुलाई परमात्म-शक्तिको चरणमा समर्पित गरेर स्वयंलाई सफल बनाउन चाहन्छन् ।  यस एकमात्र उद्देश्यले परमात्माको सरस्वती शक्तिको रुपमा यहाँ स्तुति गरिएको छ ।

‘ति देवीले हाम्रो यज्ञको अभिलाषा राखुन्’ मंत्रोक्त यस पंक्तिबाट यहि अर्थ व्यन्जित हुन्छ कि ति देवीले हाम्रो विन्ती तिर एक पटक आफ्नो कृपा दृष्टि राखुन्.. ।

क्रमशः…

बलि प्रथा एक आसुरी प्रवृत्ति हो।

ओ३म्..

बलि

बलि प्रथा एक आसुरी प्रवृत्ति हो:

प्रेम आर्य (दोहा, कतार बाट)

आफ्नो स्वार्थ पूरा गर्नको लागि कसैको हत्या गर्नु ..! हजुर, यो यस्तो सत्य हो जसले सभ्य मानव समाजलाई कलंकित गरिरहेको छ। आफ्नो स्वार्थ सिद्धिको लागी देवी देवताको नाममा आजसम्म पनि ति निर्दोष पशु-पंक्षीहरुको बली दिइन्छ। अविद्याको कारणले पहिले देखि नै यहि धारणा रही आएको छ कि बलिको माध्यम बाट मात्र देवी-देवताहरुलाई प्रसन्न गर्न सकिन्छ। केहि रुढीवादी समूह द्वारा समाजमा यस प्रकारको भ्रांति फैलाइन्छ। तर अब सोंच्नु पर्ने बेला आएको छ कि एक निर्दोष मूक प्राणीको हत्याले कसरि ईश्वर प्रसन्न हुन सक्छ? किनकि धरतीका हरेक प्राणीहरु ईश्वर कै सन्तान हुन्। एकातिर प्राणि-हत्या महापाप हो भनेर पाठ सिकाइन्छ भने अर्को तिर आफ्नो पाप र दुष्कर्मको आडमा पाप माथि पाप गर्दै जाने? जब ईश्वरले सबलाई जीवन प्रदान गर्दछ भने हामि को हौँ कसैको जीवन लिला समाप्त पार्ने? के हामि कसैलाई जीवन दान दिन सक्छौं? यदि सक्दैनौं भने कसैको जीवन लिने अधिकार पनि छैन। केहि अविद्याग्रस्त रुढिवादी सोंच पालेका व्यक्तिहरु कै कारण आज कैयौं पवित्र मन्दिरहरुमा असंख्य पशु-पंक्षीहरुको बली दिइदैछ र तिनको रगतले ति पवित्र स्थल प्रदुषित बन्दै छन्। यो त आसुरी प्रवृत्ति भयो।

लाखौंको संख्यामा मानिस जम्मा गरेर तथाकथित् सत्संग गराउने गुरुहरु, यसमा किन असफल छन्? तिनले चाहेमा के हुन सक्दैन ? बर्खे च्याउ सरि खुलेका संचार माध्यम ले किन यस बारेमा जन जागृति ल्याउन सकिरहेका छैनन्? समाजको कुरीति र अन्ध-श्रद्धा मेटाउनको लागि दर्ता गरिएका असंख्य स्वदेशी तथा बिदेशी सरकारी तथा गैरसरकारी संघ-संस्थाहरु के गर्दै छन् ? समाजको सबै भन्दा ठूलो कलंक बलि प्रथा उन्मूलन गर्ने कुरामा किन मौन छन् ? धर्म को मर्म नबुझेर राष्ट्र लाई धर्म निरपेक्ष बनाउने निठल्ला कुकाँहरु र तिनका मतियारहरु पनि किन यस्तो कुकृत्यलाई प्रतिबन्द लाउने एउटा गतिलो विधान तयार गर्दैनन्?

केहिले झिनो मसिनो स्वरमा यसको बिरुद्ध आवाज नठाएका पनि हैनन्, केहि स्थानमा केहि मात्रामा सफलता पनि प्राप्त भयो तर दु:खको कुरो, धेरैको सोंच अहिले सम्म पनि उस्तै छ। त्यसैकारणले कयौं स्थानमा यिनीहरुले नै परम्पराको नाममा बली प्रथालाई प्रोत्साहित गर्दै छन्। बली प्रथालाई सामाजिक अपराध घोषित गरेर गतिलो कानून बनाइ प्रशासनिक र कानूनि स्तरमा पनि यसलाई रोक्न कदम चाल्नु पर्दछ। र जनमानसमा ईश्वर र धर्मको यथार्थ ज्ञानको लागि वेदको प्रचार-प्रसार गरेर जनजागृति ल्याउनु पर्छ।

देवभूमि र शान्ति भूमि भनेर चिनिने नेपालमा देवताको नाममा निर्दोष पशु-पंक्षीको बली चढाउनु एक अभिशाप नै हो। परम्परा र देवताको नाममा गरिने प्राणि हत्या कहीं सामुहिक रुपमा हुन्छ भने कहीं व्यक्तिगत रूपले। गाउँमा दिइने बलि व्यक्तिगत रूपले परिवारको कुल देवताको लागि, बोक्सी, भूत, प्रेतात्माको लागि दिइन्छ। र सामूहिक रूपले दिइने बलि गाउँको देवता या स्थान देवतालाई चढाइन्छ। यदि बलि भएन भने देवता संतुष्ट हुँदैनन् भन्ने मान्यता छ। र यदि देवता रुष्ट भए भने आफ्नो प्रकोप मनुष्यहरुको जीवनमा पार्दिन्छन्। यसैबाट बचनको लागि बलि दिइने गरिन्छ.. ।

अहिले सम्म एउटा कुरा बुझ्न सकिएको छैन कि जब देवतालाई भनेर मानिसहरुले बली दिन्छन तर सबै मासु स्वयं खान्छन। देवताले के खान्छन त? यो सोंच्नु पर्ने कुरो छ। अर्को एउटा बुझ्नु पर्ने कुरो के भने सर्व प्रथम देवता गण माँसाहारी थिएनन्। जति पनि माँसाहारी थिए, ति सब राक्षस गण थिए। के हामीले राक्षसको पूजा गर्दै छौं? किनकि राक्षस गणलाई नै मासु र मदिरा चाहिन्छ। कुरो प्रष्ट छ, देवताको नाममा आफ्नै लिप्सा पूरा गर्नु ।  नाम भने देवताको भनेर उनलाई बद्नाम गर्ने तर स्वयं राक्षस बन्ने? अर्थात्, जति पनि बलि हुन्छ, त्यो देवी देवताको लागि नभएर उनको नाममा आफ्नै लागि हो।

बलि किन? के यो उचितछ? के कसैको हत्या गर्नु उचित छ? यदि कसैले कुनै मानिसको हत्या गर्दछ भने उसलाई जीवन कारवासको दण्ड, तर कुनै जानवरको हत्यामा त्यहि दण्ड किन नहुने? के त्यो प्राणी हैन? के उसलाई आफ्नो जीवन जिउने अधिकार छैन? ईश्वरले त सबलाई एक समान जीवन जिउने अधिकार प्रदान गरेका छन् फेरी यो भेदभाव किन?

उनको हत्या यसकारणले गरिन्छ कि उनीहरु विवश, मूक तथा लाचार छन्? या उनीहरुमा प्रतिक्रिया दिने शक्ति छैन त्यसैले? पशुको हत्या गर्नेलाई यदि कुनै दण्ड हुँदैन भने यस्तो भेदभाव गर्नेलाई मनुष्य भन्न सकिन्छ? यो कस्तो समाज हो, जहाँ निर्दोष एवं लाचारहरुलाई बली दिइन्छ? र दोषिहरुलाई स्यावासी र वाह..वाहि..!?  आखिर यस्तो भेदभाव किन? यस्तो विकृ्त मानसिकतालाई के हामि मानवता भन्न सक्छौं? यो निक्कै गम्भीर बिषय हो यसमा सबैले समय निकालेर एक पटक सोंच्नै पर्छ। आखिर कहिले सम्म यसरि निर्दोषहरुको बली भैरहला र हामि यसरि अपांग सरह टुलु-टुलु हेरिरहौंला? सोंच्नुहोस, आउनुहोस् हामि सबै मिलेर यस कुप्रथालाई समाजबाट निर्मूल गर्ने संकल्प लिउँ। अस्तु..

नमस्ते..!

धन्यवाद ..!!

व्यक्तित्व विकास र राष्ट्र निर्माणको कुञ्जी – गुरुकुलीय शिक्षा पद्धति:

ओ३म् ….

gurukul

व्यक्तित्व विकास र राष्ट्र निर्माणको कुञ्जी – गुरुकुलीय शिक्षा पद्धति:

प्रेम आर्य (दोहा, कतार बाट)

कमि कमजोरी एउटा व्यक्ति मा पनि हुन्छ, र कुनै संस्था मा पनि हुन सक्छ। तर हाम्रा ऋषि-मुनिहरुले भनेको र अवलम्बन गरिएको गुरुकुलीय शिक्षा पद्धति मा कुनै कमि कमजोरीहरु हुनै सक्दैनन्। यो पद्धतिले व्यक्तिमा मानवीय गुण समावेश गरेर उसको निर्माण गर्दछ। जसबाट परिवार, समाज, राष्ट्र एवं अखिल जगतको नै सहि निर्माण हुन्छ। आजको शिक्षा पद्धति जो केवल धन कमाउने सम्म मात्र सिमित भएको छ। अक्षर-ज्ञान जसको ध्यय हुन्छ, त्यसबाट नैतिकताको बिकास हुन सक्दैन। फलतः व्यक्ति तथा समाजको सर्वांग विकास गर्नमा त्यो सक्षम हुँदैन। भौतिक एवं अध्यात्मिक दुवै प्रकारको समानान्तर बिकासले नै उच्चादर्श-युक्त समाजको निर्माण गर्न सक्छ जो गुरुकुलीय शिक्षा पद्धतिको उज्वल पक्ष अङ्गीकार गरेर नै सम्भव छ। यदि यस्तो भएन भने जुन गतिमा अहिले सामाजिक मूल्य मान्यताको ह्रास हुँदै गएको छ, यसलाई रोक्न असम्भव हुने छ तथा “क्रिन्वन्तो विश्वमार्यम्“ को उद्घोष मात्र थोत्रो नारा मा सिमित रहनेछ। श्रेष्ठ व्यक्तिहरु चिन्तित छन्, आ-आफ्नो सामर्थ्यानुसार गुरुकुल पद्धति को प्रचार-प्रसार गर्दैछन्। तर अर्थकरी विद्याको अवधारणा भएको कारणले उनको प्रयास पूर्ण सफल हुन सकेको छैन। अतः गुरुकुल पद्धतिको पुनर्स्थापना को लागि समाजको सहयोगका साथै सरकारी संरक्षण पनि नितान्त आवस्यक छ। अस्तु..

नमस्ते..!